Cuộc Cách Mạng Taxi Tự Lái Tại Mỹ: Từ Giấc Mơ Đến Thực Tế

Năm 1995, một nhóm nhà nghiên cứu tại Carnegie Mellon đã tiến hành hành trình "No Hands Across America", vượt qua 4.800 km từ Pittsburgh đến San Diego mà không cần va chạm vào vô lăng. Hành trình này chính là khởi đầu cho cuộc cách mạng công nghệ lái xe tự lái tại Mỹ. Hơn ba mươi năm trôi qua, những nỗ lực này đã mang lại những thành quả đáng ghi nhận, khi taxi tự hành ngày càng xuất hiện phổ biến ở nhiều thành phố của Mỹ, sẵn sàng thử sức với lao động trong các môi trường khắc nghiệt như London và Tokyo.

Sự Tăng Trưởng Mạnh Mẽ Của Robotaxi Tại Mỹ

Mạng lưới "robotaxi" tại Mỹ đang mở rộng nhanh chóng, với các thành phố tham gia ngày càng nhiều. Waymo, công ty con của Alphabet, hiện đang sở hữu đội xe tự hành lớn nhất thế giới với khoảng 2.500 chiếc. Waymo đã cung cấp dịch vụ taxi tự hành trả phí tại năm thành phố, bao gồm Atlanta, Austin, Los Angeles, Phoenix và khu vực Vịnh San Francisco, đồng thời có kế hoạch tăng gấp đôi số lượng trong năm tới.

Tesla cũng đang mở rộng dịch vụ taxi tự lái, mặc dù hiện tại vẫn cần có người giám sát an toàn trên xe. Zoox, một công ty thuộc Amazon, đã phát triển mẫu taxi độc đáo không có vô-lăng và bàn đạp, hiện đang chạy thử tại Las Vegas và vừa ra mắt tại San Francisco. Mặc dù công nghệ này đầy hứa hẹn, nhưng nhiều người vẫn còn hoài nghi.

Theo khảo sát từ YouGov, khoảng 75% người Mỹ cho biết họ ít hoặc không có niềm tin vào taxi tự lái, một phần do chưa có trải nghiệm thực tế. Điều này được xác nhận bởi J.D. Power, cho thấy những người đã từng sử dụng taxi tự hành có mức độ tự tin cao hơn 56% so với những người chưa trải nghiệm.

Lượng người dùng thử đang tăng nhanh. Theo Sensor Tower, Waymo ghi nhận 1 triệu người dùng hoạt động hằng tháng trong quý III năm 2025, tăng 82% so với cùng kỳ năm trước. Không chỉ các công ty taxi tự hành như Waymo, mà còn nhiều tên tuổi lớn như Uber, Mercedes-Benz và các nhà cung cấp công nghệ như Nvidia, đều đang tham gia vào thị trường tiềm năng này.

Thị Trường Khổng Lồ Đang Đợi Chờ

Người dân Mỹ hiện đang chi tiêu khoảng 50 tỷ USD mỗi năm cho dịch vụ gọi xe. Đây là một thị trường đầy triển vọng cho việc chuyển giao công nghệ tự lái. CEO Uber, Dara Khosrowshahi, đã từng dự đoán rằng thị trường công nghệ tự lái tại Mỹ có thể đạt giá trị lên tới 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Khi nào cuộc “cách mạng tự động” này sẽ đạt tốc độ tối đa và ai sẽ là người dẫn đầu?

Để giải đáp câu hỏi này, chúng ta cần nhìn vào công nghệ. Khi ngồi trong một chiếc xe tự hành của Waymo hay Zoox, mặc dù cảm giác khá quen thuộc, nhưng thực tế là chúng ta đang giao phó mạng sống mình cho một "cỗ máy có bánh xe". Không giống như các robot làm việc trong môi trường kiểm soát nghiêm ngặt, taxi tự hành phải đối phó với nhiều tình huống bất ngờ trong cuộc sống hàng ngày.

Điều này đạt được nhờ sự kết hợp của nhiều công nghệ tiên tiến. Taxi tự hành sử dụng cảm biến, bao gồm camera, LiDAR (laser), micro và radar để định vị đường sá, ước tính khoảng cách và điều chỉnh tốc độ. Các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) trên xe và trên đám mây giúp mô phỏng cách một tài xế người điều khiển và phản ứng. Khi dịch vụ mở rộng, lượng dữ liệu thu thập được sẽ càng nhiều, giúp nâng cao độ chính xác của mô hình.

An Toàn Là Yếu Tố Quyết Định

Trong lĩnh vực này, việc chứng minh an toàn là điều sống còn. Nghiên cứu của Waymo và công ty bảo hiểm Swiss Re cho thấy các taxi tự hành của họ giảm được 88% số vụ bồi thường thiệt hại tài sản và 92% số vụ bồi thường thương tích so với giao thông đường bộ thông thường. Kết quả này được ghi nhận trên 25 triệu dặm vận hành và đang có dấu hiệu cải thiện.

Tuy nhiên, niềm tin của công chúng lại rất dễ lung lay. Một vụ tai nạn tai tiếng vào năm 2023 liên quan đến xe của Cruise, đối thủ của Waymo, đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng khi công ty này không minh bạch trong quá trình điều tra. General Motors (chủ sở hữu Cruise) quyết định ngừng dịch vụ taxi tự hành.

Những sự cố như vậy có thể làm chậm lại nỗ lực của các công ty trong việc thuyết phục nhà quản lý. Dưới thời tổng thống Donald Trump, Bộ Giao thông Vận tải Mỹ từng lên kế hoạch xây dựng khung quy định liên bang cho xe tự hành. Tuy nhiên, hiện tại vẫn đang tồn tại một "ma trận" các quy định ở cấp bang; California có tới hai cơ quan giám sát taxi tự hành, trong khi một số bang khác thì gần như hoàn toàn cấm.

Chi Phí Hoạt Động Bao Nhiêu?

Mặc dù sự tăng trưởng của robotaxi đang trở nên mạnh mẽ, nhưng việc biến taxi tự hành thành một hoạt động có lợi nhuận vẫn là một thách thức lớn. Trong thị trường gọi xe truyền thống, chi phí cho tài xế thường chiếm khoảng 50-70% tổng chi phí. Việc loại bỏ tài xế nghe có vẻ như một cách để giảm giá nhanh chóng. Tuy nhiên, hiện tại, mọi dịch vụ robotaxi đều đang hoạt động với thua lỗ.

Lý do cho điều này là: Xe tự lái có giá rất cao, được trang bị đầy đủ các thiết bị an toàn đắt đỏ, trong khi chi phí cho việc huấn luyện AI cũng không kém. Không giống như Uber, nơi các tài xế sở hữu xe, các nhà vận hành robotaxi phải mua và quản lý đội xe của riêng mình, bao gồm vệ sinh, bảo trì, và sạc pin. Họ cũng cần có người giám sát từ xa trong trường hợp xảy ra sự cố.

Theo Augustin Wegsheider từ Boston Consulting Group (BCG), chi phí vận hành cho mỗi dặm xe tự lái ước tính ở mức 7-9 USD, so với 2-3 USD cho dịch vụ gọi xe truyền thống và 1 USD cho xe cá nhân. Philipp Kampshoff từ McKinsey cho biết, "việc cắt giảm chi phí chưa bao giờ là ưu tiên hàng đầu của robotaxi", và ước tính họ cần ít nhất một thập kỷ để giảm chi phí xuống dưới 2 USD/mile.

Giá thành của phần cứng cũng đang dần được cải thiện. Một chiếc taxi tự hành hiện tại có thể có giá từ 130.000 đến 200.000 USD. Nhưng công ty cách mạng taxi tự lái hiện cũng đang thử nghiệm với nền tảng Hyundai IONIQ 5, tích hợp công nghệ tự lái mới với số lượng cảm biến ít hơn. Giá của các cảm biến cũng đang giảm mạnh - LiDAR sản xuất tại Mỹ từ giá 100.000 USD giờ chỉ còn hơn 1.000 USD.

Tiềm Năng Tăng Trưởng

Khi taxi tự lái chứng minh được độ an toàn và giá thành không cao hơn taxi có người lái, nhu cầu có thể gia tăng mạnh mẽ. Hiện tại, Waymo đang dẫn đầu tại Mỹ. Công nghệ của họ được phân loại ở mức độ 4, có khả năng hoạt động mà không cần giám sát con người trong khu vực được phê duyệt. Trong khi đó, taxi tự lái của Tesla mới chỉ đạt được mức độ 2-3, vẫn cần người giám sát. Để ưu tiên an toàn, Waymo sử dụng phần cứng đắt hơn Tesla với 13 camera, 6 radar và 4 LiDAR, trong khi Tesla chỉ dùng 8 camera, một điểm cộng cho Waymo trong mắt các nhà quản lý.

Ali Kani, đại diện từ Nvidia, cho rằng khi Waymo chứng minh được độ an toàn tuyệt đối, họ có thể giảm bớt số lượng cảm biến để cắt giảm chi phí. Ngược lại, Elon Musk đang đặt cược vào việc sử dụng camera và phần mềm AI, cho rằng khi thuật toán đủ tốt, robotaxi sẽ rẻ hơn gấp nhiều lần so với Waymo.

Cả Waymo và Tesla đều giữ kín công nghệ của mình. Tuy nhiên, có khả năng những điều này sẽ thay đổi. Giống như Android, Waymo có thể phát triển phần mềm cho bên thứ ba. Musk cũng không loại trừ khả năng cấp phép công nghệ tự lái của Tesla. Aicha Evans, CEO của Zoox, khẳng định rằng họ sẽ tiếp tục phát triển dịch vụ robotaxi tích hợp. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng công nghệ của họ cũng có thể được áp dụng vào lĩnh vực logistics của Amazon.

Các nhà cung cấp robotaxi cũng đang thảo luận về cách hợp tác với các nền tảng gọi xe lớn như Uber. Năm 2020, Uber đã từ bỏ nỗ lực phát triển công nghệ tự lái và chuyển mục tiêu trở thành nền tảng ưa thích cho robotaxi. Ở Phoenix, Uber đã bắt đầu nhận đặt xe cho Waymo. Ở những khu vực khác, họ vẫn trong tình trạng cạnh tranh.

Uber cho rằng cả tài xế và taxi tự lái sẽ tiếp tục tồn tại song song trong nhiều năm tới, nhưng robotaxi sẽ ngày càng rẻ hơn, vì vậy họ cần có sự chuẩn bị ngay từ bây giờ. Với một tập khách hàng khổng lồ, Uber có lợi thế lớn hơn Waymo, khi Sensor Tower ước tính Uber sở hữu khoảng 45 triệu người dùng hoạt động hàng tháng.

Ngoài ra, không thể không nhắc đến Nvidia. Họ đang trở thành nhà cung cấp quan trọng cho các xe tự lái, đồng thời hỗ trợ Uber phát triển công nghệ cũng như cung cấp các chip AI cho các hãng xe như Mercedes-Benz và Stellantis. Những chiếc xe mà khách hàng gọi có thể không mang logo Nvidia, nhưng công ty này chắc chắn sẽ thu được lợi nhuận từ mọi chuyến đi.

Tóm lại, cuộc cách mạng taxi tự lái tại Mỹ đang trên đà phát triển mạnh mẽ, mở ra cơ hội lớn cho tương lai giao thông. Các nhà cung cấp và công ty công nghệ đang nỗ lực để nâng cao độ an toàn, giảm chi phí và chiếm lĩnh thị trường tiềm năng này.